Farklı düğümler ve iplerin bir arada olduğu iki boyutlu bir çalışma. Neşeli patlangaç renklerin soyut sonsuzluk ile dansı. Kilim ve Türk düğümleri bir arada. Çoğunlukla keçe yapımında kullanılan Merinos yününden havalı düğümler; kırkım yünü (halı yünü), kalın jüt kırnap ve pamuk iplerin arasında kullanıldı. Dokumada farklı ipleri ve farklı düğümleri bir arada kullanarak derinlikler yaratmayı, hareket katmayı seviyorum. Bunu renklerle oynarken de yapıyorum. Bu şımarık renklerin solo dansını pasif ve kaba jütün topraksılığı ile dengelemek istedim.

Bu sağa, sola belermiş gözler, neşeli bir nazarlık olsun asıldığı yere.

Doğal jütün topraksı, mat dokusu ve neon renkler. Sarılar ve pembelerin gösterişli Türk düğümü ile şımarık dansı. Minimalist çizgiler, yalınlık, basitlik ve bir o kadar da cesur adımlar. Yirminci yüzyıl ortası sanat ve mimari akım Bauhaus çizgilerinde vücut buluyor bu çalışmada figürler. İkili bir çalışma. Çokça işlediğim göz, nazar temasının en eğlenceli hali. Kurulduğu yeri baş köşe yapar. Kesin.

Kalın ve sert jütün dengelediği çılgın bir pembe. Yürekten fışkırıyor. Kilim düğümlerinin arasından yün saçaklar hem kalpleri yumuşatıyor, hem de “kötü bakma gözünü oyarım” diyor. Farklı ip, farklı düğüm tezatlarına bayılıyorum. Tual üzerinde boya ile çalışırken fırça darbeleri ile gerçekleştirilen gölge ve vurgu oyunlarını, ben tezgahımda doku tezatlarıyla sağlıyorum. Sadelik, minimalist dizayn, cesur renklerin ve tezat malzemelerin bir arada kullanımını sunan yirminci yüzyıl ortası sanat ve mimari akım Bauhaus çizgilerinde bu ve çoğu çalışmam. Bauhaus dönemi beni çok etkiliyor. Bu dönem çizgilerini bizden temalar ile birleştirmeye çalışıyorum.

İlk Çalışmlardan. Desenden ziyade tekstürle oynaştığım vakitler. İplerle yeni tanışıyorum. Farklı kalınlıklar, farklı malzemeler ile derinlikler, yükseltiler yakalayarak  gerçekleşen dokuma oyunları. Morun başkaldırısını dengeleyen toprak renkleri. Jüt, pamuk, yün, kumaş, halat bir arada. Araya boncuklar atılmış, farklı düğümler denenmiş. Duvarları ısıtmak, ortamı yumuşatmak kadar nazarlık görevi de var. 

Bu bir göz. Biraz dağınık, şaşırmış, şaşakalmış. Daha başlarken ilk sıralarda Bergama halılarında sıkça görülen muska motifi göz yaşları olarak girdi bu minimalist çizgilere. Anadolu nun kırık beyaz koyunlarının kucağına çok kaliteli bir antrasit pamuk salıverdi kendini. Siyahın rol çalmasını sevmiyorum, bu rengi çok aradım. Yakıcı Türk kırmızı kraliçe. Koyu sarının sıcacık umudu, morun hırçın dokunuşu ile yerini sağlamlamış. Biraz karışık, dağınık ama umudum var diyor. Biraz da şaşı bak şaşırsın diyor.

Azara bozara, Öküz gelmiş pazara, Bize nazar edenin, İki gözü karara… ( Akalın, anadolu tekerlemeleri, 1993)
Muska, nazar, göz, kemgöz temalarını kilim düğümleri ile birlikte yorumlandığım Altmış Yetmiş Çıkmiş Gitmiş koleksiyonuma bir çalışma daha katıldı. Geleneği gene gelenekçi bir sanat ile buluşturup yalın, eğlenceli ve modern çizgilerde sürdürebilir kılmak bu koleksiyonun amacı. Tüm fazlalıklarından arınmış ve sade.
Kocaman bel bel bakan bir göz. Çerçeveye bile sığmıyor. Renklerden siyah, beyaz, sarı var ama aslında hepsi ana kraliçe kırmızıya eşlik ediyor.

Yerdeyim. Ayağınla ez boynumu,
Biliyorum korkunç ağırsın.
Biliyorum elinde alevler, şimşekler var.
Ama yüreğimi ateşe verirsen
Yakamayacaksın,
Çünkü yüreğim nicedir bir avuç kül.

Meleagros ( MÖ 3.yy)

Bu Helenistik dönem şiiri dönüp dönüp okuduğum Talat Halman ın Eski Anadolu ve Ortadoğu’dan Şiirler kitabından..
Sersemce yönetilememezlikler ile 2021 yazına damga vuran orman yangınlarına, içimiz çaresizlik ile kahrolurken dua ve beddualar girdi ilmeklere..

Kem göz, göz kalması, göz alması, göz değmesi, göze gelme… ne çok etkisi var gözün kültürümüzde, geleneğimizde.
Geleneği gene gelenekçi bir sanat ile buluşturup; yalın, modern ve  eğlenceli çizgilerde sürdürebilir kılmak.. Bunları dokurken tek amacım bu.
Duasına güç katması için tekrarlanan göz motiflerini, kahverenginin en güzel tonları ve turuncunun sıcak davetine sardım, sarmaladım. Oturma odasının göbeğine ya da ana kapının tam karşısına gelecek şekilde yerleştiğinde, o eve de huzurlu bir sıcaklık katacak.
Güzelliklere kapı olsun.

Hemen hemen her kültürün mitolojisinde yer alır yılan. Hem zehri hem de panzehiri bünyesinde barındıran, hem öldüren, hem de yaşatan doğasıyla zıtların birlikteliğini kendinde yaşatır. Çağlar boyunca korkulan yılana asıl saygı onun şifa verme, iyileştirme özelliğindendir. Hastaları iyileştiren, can veren, bilgelik simgesidir. Yılanın, derisini değiştirme yeteneği ve böylelikle gençliğini yinelemesi, onu yeniden dünyaya gelme gizinin ustası haline getirmektedir. Üreme, doğum ve gebelikle özdeşleştirilen yılanın iyiyleştirici-tedavi edici özellikleri, her yıl tekrarlanan hasadın doğurganlığıyla benzer olduğu düşünülmüştür. Yaratılış mitlerinde dişil gücü, doğurganlığı, üremeyi anlatır. Ölümle yaşam arasındaki sınırın koruyuculuğunu üstlenişi ve tıbbın simgesi sayılışı ve zamanın hâkimi olan evrensel tanrıların da temsilcisi olması hep bundandır. Yılan kendini yenilediği nedeniyle ölümsüzdür. Bu nedenle de doğurgandır.

Babil, Mısır, Girit ve eski Anadolu yazıtlarında bilgeleri doğuran yılan kadınsal bilgeliği de simgeler. Firavunların taçlarında yer alan yılan takip edilmesi gereken bir lider gibidir. Onda bilinmeyen sırlar ve sonsuzluk vardır. Bu yönleriyle de yılan bir bilge konumundadır ve herkesi yönlendirir.

Bu ikinci yılan konulu dokuma resmimde de onun tüm bu gücünü olağanüstü güçlü renkler, yine ve yeniden tasarladığım göz biçimi de alan sonsuzluğun simgesi sarmal duruşu ve dişil karakterleştirme ile vermeye çalıştım. Seçtiğim her rengin görevi var tabi. Mor zehiri yani ölüm ile ölümsüzlüğü; turuncu güneşin bilgeliğini ve sarı da yeniden doğuşu anlatıyor benim için. Keyifli seyirler, şifa olsun…

Dünya mitolojisinde tapınakların ve kutsal alanların güçlü muhafızları olarak karşımıza çıkan yılanlar sınırların ve eşiklerin bekçisidir. Kutsalımızı korur. Ev-eşik koruyucularının Türk mitolojisinde de önemli bir yeri var. Orta Asya insanının inancına göre Güneş Tanrısı, kudretini yani alevlerini yeryüzüne döne döne gönderir. Bu da kıvrılan yılan ile özdeşleştirilmiştir. Gök’ten yeryüzüne’ne inen alevler/yalkınlar; ışık, ısı, iyilik, rahmet, ve berekettir. Yılan, hem ateşin, hem ocağın, hem de ailenin koruyucusu sayılır.

Eski Türk mitolojisinde her evin bir koruyucu ruhu vardır. Evin halkına genelde yılan kılığında gözüken bu koruyucular eve bereket getirir. Evde insanlarla birlikte yaşar ve aileyi korur. Yılanın küsüp gitmesi kötü işarettir. Eğer küstürülüp incitilirse, eve bela, hastalık geleceğine inanılmaktadır. Her daim ona saygı gösterilmesi gerekir. Yaşadığı evin bekçiliğini yaparak, o ev halkına yardım eder.

Evin Koruyucusu, uğuru, bereketi olan yılana dokunulmaz.

Bodrum kara yılanları hakkında da benzer hikayeleri duydum. Bu çalışmada, yılanı kutsalımıza, günümüzün evine sokarken neşe faktörünü de katarak tasarladım. Renklendi, zarifleşti. Hem kötü bakıştan korusun, hem de bereket getirsin diye göz şeklinde kıvrıldı. Altmış Yetmiş Çıkmış Gitmiş koleksiyonu içinde bir de pop art yılanımız olsun.

Eteğinden, paçandan kırpık kumaşlar mı bağlayayım, kendirler, urganlar mı; nazar boncukları mı takayım, üzerlikler mi yakayım da  kaçırayım kötülükleri.

Doğu Akdeniz de sıklıkla rastlanan üzerlik otu, eskilerden günümüze  nazar değmesin diye çok sık kullanılıyor. Eğer bir kimsenin nazara geldiğine inanılırsa, o kimsenin elbisesinden bir parça alınır. Alınan parça yediye bölünür, üzerlik otu ile yakılır ve nazar olan kimseye koklatılır. Bu paçavraların, nazar boncuklarınn takıldığı nazarlıklara da üzerklik deniyor. Üzerklik takılan eve yılanların da gelmeyeceğine inanılır.